Кафедраи физиологияи одам ва ҳайвонот

Дар зарфи 75 – сол

SONY DSC

Таҳкими илмӣ
Адабиётҳо дарсӣ ва монографияҳо
Китобҳои дарсӣ
Дастурҳои таълимӣ – методӣ
Мақолаҳои илмии кафедра, ки дар 5 соли охир чоп карда шуданд.
Рӯйхати кормандон
Кафедраи мазкур соли 1948 бо баробари кушодашавии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) таъсис ёфтааст. Аз сабаби дар факултети табиатшиносӣ (биология) якбора ба курсҳои I ва II қабул шудани донишҷӯён фаъолияти худро кафедра аз соли 1949 сар кардааст, ки устоди аввалини ин кафедра ассистент Тетюев Виталий Никанорович буд. Гарчанде, ки кафедра фаълоияти худро д усол пеш саркарда бошад ҳам аммо фаъолияти асосии худро аз соли 1950 шурӯъ кардааст. Яъне аз ҳамон сол сар карда, фанҳои таълимии кафедра, ба хусус физиологияи одам ва ҳайвонот ба донишҷӯёни курси сеюм хонда мешуд. Дар кафедра таълими дигар фанҳо аз он ҷумла: гистология бо асосҳои эмбриология ва ситология низ ба роҳ монда шуда буд ва аз тарафи профессорони Донишкадаи тиббӣ – Монастирский А.И., Самсонидзе Г.Н. ва дотсенти ҳамин донишкада – Шаров И.И. гузаронида мешуданд. Дотсент Сангинов С.Х. бошад аз фанни «Физиологияи фаъолияти олии асаб» дарс мегуфтанд. Вақте, ки кафедра фаъолияти пурраи худро оғоз намуд, роҳбарии кафедраро дотсент – Бубнов В.Д. аз соли 1954 то 1958 ба ӯҳда дошт. Дар ин муддат кафедра асосан ба таҳия ва пешниҳод намудани дастурҳои таълимӣ-методӣ, ва муҷаҳҳазгардонӣ машғул буд. Дар ин давра ба кафедра ҳамагӣ 3 ҳиссаи кори устодон ҷудо карда шуда буд, ки инҳо дотсентон- Бубнов В.Д., Шукуров А.Ш., ассистент Тетюев В.Н. ва ду коргари техникӣ фаъолият мекарданд.

Рушду нумӯи асосии худро кафедра бо роҳбарии олими намоён дотсент Шукуров А.Ш. ки дар солҳои 1958-1975 сарварии кафедрарро ба уҳда дошт.

Дар ин давра кафедра ба бисёр муваффақиятҳои беназир ноил гаштааст. Пеш аз ҳама ин тайёр намудани кадрҳои баландихтисос, таъмини пурраи кафедра бо асбоб ва ашёҳои муосир буд. Дар давраи роҳбарии Шукуров А.Ш. алоқаи илмии кафедра бо марказҳои илмии шаҳрҳои Москва ва Санкт-Петербург (собиқ Ленинград) мустаҳкам гардид. Хусусан, олимони Донишгоҳи Санкт-Петербург мудири кафедраи «Физиологияи фаъолияти олии асаб» профессор Э.Ш. Айрапетянс ва мудири кафедраи эмбриологияи ҳамин Донишгоҳ профессор Токин Б.П. ва дигарон барои қабул намудан ба аспирантураи Донишгоҳи Ленинград (ғафуров Б.ғ., Сафаров ҳ.М., Бурҳонов ҷ.Б.,Нуритдинов Э.) шароит муҳайё карданд. Ба мудири кафедра Шукуров А.Ш. имконият доданд, ки дар шаҳри Душанбе Шӯрои сайёри дифоъи рисолаи номзадии илмҳои биология оид ба тахассуси физиологияи одам ва ҳайвонот ба кор шурӯъ намояд. Соли 1966 дар Шӯрои мазкур ассистентони кафедра Рӯзиев Т.Р., соли 1967 Ғафуров Б.Ғ. соли 1969 Тетюев В.Н. рисолаи номзадии худро дифоъ намуданд. Ин гуна роҳи тайёр намудани кадрҳо имконият дод, ки дар муддати на онқадар тулонӣ потенсиали илмӣ-омӯзгории кафедра хеле мустаҳкам гардид. Бо кӯшишҳои зиёди мудири кафедра Шукуров А.Ш. инчунин, ассистентон – Сафаров ҳ.М. (1972), Нуритдинов Э.Н. (1974), ғуломова Ш.Х., (1974), Бурҳонов ҷ.Б. (1975) рисолаи номзадиашонро дар шаҳрҳои Санкт-Петербург, Тошканд ва Душанбе дифоъ намуданд. ҳамин тавр, дар давраи роҳбарии Шукуров А.Ш. дар кафедра 7 нафар устодон ба гирифтани унвони номзади илмҳои биология сарфароз гардиданд. Дар баробари ин бо роҳбарии Шукуров А.Ш. алоқаи илмии кафедра дар мавзӯи «Омӯзиши таъсири омилҳои экологӣ ба иқлими гармӣ ба кори системаи асаб ва узвҳои ҳозима» боз ҳам мустаҳкам ва васеъ намуд. Дар ин давра кафедра бо Институти физиология ва биохимияи эволютсионии ба номи И.М. Сеченов АИ СССР Санкт-Петербург, Институти морфологияи эволютсионии ба номи А.Н. Севертсови АИ СССР (ш. Москва), кафедраи физиологияи фаъолияти олии асаби Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М.В. Ломоносов, Институти фаъолияти олии асаб ва нейро физиологияи АИ СССР ш. Москва ва Институтҳои физиологияи Академияи илмҳои Гурҷистон, Арманистон ва Донишгоҳҳои давлатии Тошканд ва Самарқанди ҷумҳурии ӯзбекистон алоқаи илмии худро барқарор карда, барои тайёр намудани кадрҳои баландихтисос замина гузошт. Ин гуна ташаббусҳо имконият доданд, ки аз шаҳрҳои Санкт-Петербург, Москва ва инчунин аз дигар шаҳрҳои ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ба монанди академикҳо- А.И. Карамян, Ю.В. Наточин, А.С. Батуев, профессорон- Г.А.Куликов, Т.Н.Соллертинская, И.Г.Карманова, М.Г.Белехова, М.Н.Грузова ва дигарон даъват карда шуданд, ки ба донишҷӯёни кафедраи физиологияи одам ва ҳайвонот бо лексияҳои пурмазмуни худ оид ба комёбиҳои нави соҳаи илми биология, аз он ҷумла фанҳои умумӣ, курсҳои тахассуси, физиология, гистология ва эмбриология лексияҳо мехонданд.

Дар давраи роҳбарии Рӯзиев Т.Р. кафедра ба натиҷаҳои назарраси илмӣ-тадқиқотӣ ноил гашт ва марҳилаҳои гуногуни омӯзиши хосиятҳои морфологӣ ва физиологии организми ҳайвоноти гуногун омӯхта шуд. Маҳз дар ин давра баъд аз танаффуси тӯлонӣ ду аспиранти кафедра М.Б. Устоев (соли 1987) дар шаҳри Санкт-Петербург тадқиқотҳои илмии худро ҷамъбаст намуда, рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Нақши мағзи кӯҳан дар фаъолияти мағзи нави хазандагон ва ширхӯрон» дифоъ намуд ва соли 1988 бошад дар ш. Москва дигар аспиранти кафедра Дустов С.Б. рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Физиология ва патологияи фаъолияти олии асаби ҳашарот хурон ва нақши таркибиятҳои диенсифали дар танзимии он» дифоъ намуд. Ин имконият дод, ки потенсиали илмии кафедра аз ҳисоби олимони ҷавон боз ҳам баланд гардад. Дар ин давра хусусан алоқаи илмии донишҷуён бо роҳбарии доктори илмҳои биология, профессор ҳ.М. Сафаров ва институтҳои тадқиқоти илмии шаҳри Санкт-Петербург (собиқ Ленинград) ва Донишгоҳи давлатии ин шаҳр зиёда аз 30 донишҷӯёни кафедра таҷрибаомӯзии истеҳсолии худро гузаронида рисолаҳои дипломӣ дифоъ намуданд. Чун анъана ҳамаи донишҷӯёни курсҳои 3 ва 5-уми кафедра дар маҳфилҳои физиологӣ ва конференсияҳои илмӣ фаъолона иштирок менамоянд. Ба ҳ.М. Сафаров муяссар гашт, ки барои боз ҳам ривоҷу равнақ додани илми физиологияи тоҷик дар соҳаи тадқиқи физиологияи экологӣ раванди нави тадқиқотҳо зарурият пайдо намояд ва бо кӯшиши зиёди ин олими нексиришт дар назди кафедра соли 1989 гурӯҳи илмии «Физиологияи экологӣ» таъсис дода шуд, ки то соли 2012 арзи вуҷуд дошт ва таҳқиқотҳои илмиро дар соҳаи физиологияи экологӣ ва таъсири нейропептидҳои гуногундар рафтори ҳайвонҳо идома медиҳанд. Аз натиҷаи корҳои ин гурӯҳи илмӣ 4 рисолаи номзадӣ 1 рисолаи докторӣ ва зиёда аз 20 рисолаи дипломӣ дифоъ карда шуданд.

Аз соли 1992 то соли 2006 кафедраро олими намоёни соҳаи физиология, доктори илмҳои биология, арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон профессор ҳ.М. Сафаров ба ӯҳда дошт. Дар ин давра илми физиологияи ватанӣ хеле пеш рафт ва дар як муддати кӯто дотсентони кафедра Э.Н. Нуритдинов (соли 1992), Т.Р. Рӯзиев (соли 1993) рисолаи доктории худро дар мавзӯи «Тадқиқи экологӣ ва физиологии механизми фаъолияти олии асаби мӯҳрадорон» ва «Барқароршавии функсияи гурда дар ҳайвонҳои гуногун» дар шаҳри Тошканд бомуваффақият дифоъ намуданд. Соли 1992 бошад дотсенти кафедра Б.ғ. ғафуров дар шаҳри Санкт-Петербург рисолаҳои доктории худро дар мавзӯи «Системаи гипоталамӣ ва қишрии танзими рафтор ҳангоми ташнагӣ» дифоъ намуд. Дар давраи ректори Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1995-2001) будани академик ҳ.М. Сафаров дар як вақт роҳбарии кафедраро низ ба ӯҳда доштанд. Дар ин давра тайёр намудани кадрҳои баландихтисоси илмии ҷумҳурӣ рӯ ба тараққӣ ниҳод. Бо кӯшишҳои пай дар пайи ҳ.М. Сафаров дар назди кафедраи мазкури донишгоҳ Шӯрои илмии диссертатсионӣ оид ба дифоъи рисолаи номзадӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот бо ихтисоси 03.03.13. физиология таъсис ёфт.

Дар давраи роҳбарии Рӯзиев Т.Р. кафедра ба натиҷаҳои назарраси илмӣ-тадқиқотӣ ноил гашт ва марҳилаҳои гуногуни омӯзиши хосиятҳои морфологӣ ва физиологии организми ҳайвоноти гуногун омӯхта шуд. Маҳз дар ин давра баъд аз танаффуси тӯлонӣ ду аспиранти кафедра М.Б. Устоев (соли 1987) дар шаҳри Санкт-Петербург тадқиқотҳои илмии худро ҷамъбаст намуда, рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Нақши мағзи кӯҳан дар фаъолияти мағзи нави хазандагон ва ширхӯрон» дифоъ намуд ва соли 1988 бошад дар ш. Москва дигар аспиранти кафедра Дустов С.Б. рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Физиология ва патологияи фаъолияти олии асаби ҳашарот хурон ва нақши таркибиятҳои диенсифали дар танзимии он» дифоъ намуд. Ин имконият дод, ки потенсиали илмии кафедра аз ҳисоби олимони ҷавон боз ҳам баланд гардад. Дар ин давра хусусан алоқаи илмии донишҷуён бо роҳбарии доктори илмҳои биология, профессор ҳ.М. Сафаров ва институтҳои тадқиқоти илмии шаҳри Санкт-Петербург (собиқ Ленинград) ва Донишгоҳи давлатии ин шаҳр зиёда аз 30 донишҷӯёни кафедра таҷрибаомӯзии истеҳсолии худро гузаронида рисолаҳои дипломӣ дифоъ намуданд. Чун анъана ҳамаи донишҷӯёни курсҳои 3 ва 5-уми кафедра дар маҳфилҳои физиологӣ ва конференсияҳои илмӣ фаъолона иштирок менамоянд. Ба ҳ.М. Сафаров муяссар гашт, ки барои боз ҳам ривоҷу равнақ додани илми физиологияи тоҷик дар соҳаи тадқиқи физиологияи экологӣ раванди нави тадқиқотҳо зарурият пайдо намояд ва бо кӯшиши зиёди ин олими нексиришт дар назди кафедра соли 1989 гурӯҳи илмии «Физиологияи экологӣ» таъсис дода шуд, ки то соли 2012 арзи вуҷуд дошт ва таҳқиқотҳои илмиро дар соҳаи физиологияи экологӣ ва таъсири нейропептидҳои гуногундар рафтори ҳайвонҳо идома медиҳанд. Аз натиҷаи корҳои ин гурӯҳи илмӣ 4 рисолаи номзадӣ 1 рисолаи докторӣ ва зиёда аз 20 рисолаи дипломӣ дифоъ карда шуданд.

Аз соли 1992 то соли 2006 кафедраро олими намоёни соҳаи физиология, доктори илмҳои биология, арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон профессор ҳ.М. Сафаров ба ӯҳда дошт. Дар ин давра илми физиологияи ватанӣ хеле пеш рафт ва дар як муддати кӯто дотсентони кафедра Э.Н. Нуритдинов (соли 1992), Т.Р. Рӯзиев (соли 1993) рисолаи доктории худро дар мавзӯи «Тадқиқи экологӣ ва физиологии механизми фаъолияти олии асаби мӯҳрадорон» ва «Барқароршавии функсияи гурда дар ҳайвонҳои гуногун» дар шаҳри Тошканд бомуваффақият дифоъ намуданд. Соли 1992 бошад дотсенти кафедра Б.ғ. ғафуров дар шаҳри Санкт-Петербург рисолаҳои доктории худро дар мавзӯи «Системаи гипоталамӣ ва қишрии танзими рафтор ҳангоми ташнагӣ» дифоъ намуд. Дар давраи ректори Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1995-2001) будани академик ҳ.М. Сафаров дар як вақт роҳбарии кафедраро низ ба ӯҳда доштанд. Дар ин давра тайёр намудани кадрҳои баландихтисоси илмии ҷумҳурӣ рӯ ба тараққӣ ниҳод. Бо кӯшишҳои пай дар пайи ҳ.М. Сафаров дар назди кафедраи мазкури донишгоҳ Шӯрои илмии диссертатсионӣ оид ба дифоъи рисолаи номзадӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот бо ихтисоси 03.03.13. физиология таъсис ёфт.

Аз соли 2006 то 2020 роҳбарии кафедраро доктори илмҳои биология, профессор М.Б. Устоев ба ӯҳда дорад. Дар ин давра ба мушкилоти иқтисодӣ нигоҳ накарда, алоқаи илмии кафедра бо институтҳои тадқиқотӣ -илмии ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо Федератсияи Россия, Москва ва Санкт-Петербург аз нав барқарор карда шуданд, ки ин барои тайёр намудани кадрҳои баландихтисоси соҳаи физиология ва морфология саҳми хоса дорад. Аз тарафи устодон дар 70 соли мавҷудияти кафедра зиёда аз 1320 мақолаҳои илмӣ, маърӯзаҳо дар конференсияҳо, симпозиумҳо, анҷуманҳо оид ба физиология пешниҳод шуданд. Инчунин дастурҳои таълимӣ–методӣ, китобҳои дарсӣ, монографияҳо ва маҷмӯи мақолаҳои илмии устодони кафедра аз чоп бароварда шуданд. Дар ин муддат монографияҳои академик ҳ.М. Сафаров «Экология ва физиологияи фаъолияти олии асаби хазандагон» (1990), Э.Н. Нуритдинов, Н.И Ивазов «Хоб ва рафтор» (1992), ҷ.Б. Бурҳонов «Дастурамал оид ба машғулиятҳои лабораторӣ аз биологияи инкишофи фардӣ» (1992), Б.ғ. ғафуров «Ташнагӣ ва рафтор дар шароити қаҳратун» (1995) Э.Н. Нуритдинов, М.Б. Устоев «Нейропептид ва рафтор» (1997), ҳ.М. Сафаров, Э.Н. Нуритдинов «Гипобиоз ва фаъолияти рефлексҳои шартӣ дар филогенези торпидаторҳо» (1999), С.Б. Дӯстов, ҳ.М. Сафаров «Механизми фаъолияти олии асаби организмҳои зимистон хобраванда» (2002), ҳ.М. Сафаров А.Н. Ниятбеков «Сернаслии чорвои шохдор ва роҳҳои беҳтар намудани он» (2002), М.Б.Устоев, А.М. Собиров, М.Е. Холбеков «Экология ва физиологияи рафтор» (2003), Холбегов М.Е., Устоев М.Б., Нуритдинов Э.Н. «Адаптивные механизмы высшей нервной деятельности у рептилий», Душанбе 2012, 134с. Каримов А.И., Устоев М.Б. «Физиологические и биохимические особенности влияния нитратов на организм животных», Душанбе 2013, 106 с. Холбегов М.Е., Устоев М.Б., Нуритдинов Э.Н. «Эколого- физиологические механизмы торпидности в сравнительном ряду позвоночных», Душанбе 2014, 199с. Устоев М.Б., Обидова М.Д. Лимбические и нейропептидные механизмы поведения Изд. «Ношир» Худжанд 2015, 157с. Устоев М.Б., Холбегов М.Ё. Эколого-физиологические механизмы торпидности в сравнительном ряду позвоночных. Душанбе 2015, 199с. Саидова С.С., Устоев М.Б. «Влияние лимбических структур на поведение рептилий» Душанбе 2016, 99с. Собиров А.М. Дерморфин и поведения Душанбе, «Сино»1997. -187., Собиров А.М. Стратегия адаптивного поведения у животны Изд-ва «Сино» Душанбе –Самарқанд-200. 92. интишор шуданд.

Китобҳои дарсии А.Ш. Шукуров «Физиологияи одам ва ҳайвон» (1992), ҳ.М. Сафаров «Омӯзиши эволютсияи рефлексҳои шартӣ» (1982), ҳ.М. Сафаров, Э.Н. Нуритдинов, Н.И. Ивазов «Масъалаҳои физиологияи анализаторҳо» (1987), ҳ.М. Сафаров, И.Г. Карманова, Э.Н. Нуритдинов «Хоб ва рефлексҳои шартӣ» (қисми I-II, 1989), ҳ.М. Сафаров, М.Д. Дарвозиев, М.К. Саидов «Асосҳои экология ва ҳифзи табиат» (1997), ҳ.М. Сафаров «Курси мухтасар аз физиологияи одам ва ҳайвон» (1997), ҳ.М. Сафаров, Ф.Х. Шарипов, Т.Р. Рӯзиев «Физиологияи ҳуҷайра» (1998), ҳ.М. Сафаров, Т.Р. Рӯзиев, Ф.А. Абдураҳмонов, М.Б. Устоев «Атласи мухтасар аз анатомияи одам (2001), М.Б. Устоев «Биология (инсон ва сиҳатии ӯ)» (2001), ҳ.М. Сафаров, М.Б. Устоев «Физиологияи одам ва ҳайвонот» (2007), Т.Р. Рузиев «Гистологияи умумӣ» (ба забони русӣ, 2007). М.Б.Устоев «Биология, анатомия ва физиологияи одам» (2008), Т.Р. Рӯзиев, А.А. ҳаитбоева «Атлас оиди морфологияи функсионалии ҳуҷайра ва бофтаҳо» (2008), Бурҳонов ҷ.Б. «Асосҳои ситология ва гистологияи умумӣ», Душанбе «ЭР-граф» 2010, 310с. Сафаров Х.М., Устоев М.Б. «Физиологияи одам ва ҳайвонот», Душанбе 2010 Устоев М.Б. «Анатомия, физиология ва гигиена» «Маориф ва фарҳанг» Душанбе 2013, 239с. Устоев М.Б., Деҳқонова З.Б. «Физиологияи умумӣ ва варзиш», «Маориф ва фарҳанг», Душанбе 2013, 239 с.Устоев М.Б. «Физиологияи фаъолияти олии асаб ва системаи сенсорӣ», «Маориф ва фарҳанг» Душанбе 2013, 239с. Бурҳонов ҷ.Б., Холбеков А.ҷ. «Гистология» Душанбе 2014, 405с. Устоев М.Б., Собиров А.М., Саидова С.С. Большой практикум по физиологии человека и животных. Душанбе «Сино» 2015, 152с. Бурҳонов ҷ.Б., Холбеков А.ҷ. Морфология ва физиологияи хун. Душанбе, нашриёти АИҷТ «Дониш, 2016», 170с. Каримов А.И., Азонов ҷ.А. «Физиологияи ғизо», Душанбе 2016, 218с. ин маҳсули дастранҷи аъзои кафедраи мазкур мебошанд.

Устодони кафедра ҷ.Б. Бурҳонов А.ҷ. Холбеков «Барномаҳо оид ба ситология биология инкишофи фардӣ» (1978); ҷ. Б. Бурҳонов «Биологияи инкишофи индивидуалӣ» (1992); Асосҳои ситология ва гистологияи умумӣ (китоби дарсӣ) (2010); ҷ.Б. Бурҳонов, А.ҷ. Холбеков Атлас аз асосҳои ситология ва гистологияи умумӣ, (2013); Атлас аз биологияи инкишофи фардӣ, (2014); Гистология (китоби дарсӣ), (2015) Морфология ва физиологияи хун, (2016), Дастури таълимӣ аз ситология ва гистологияи умумӣ, (2018). Н.И. Ивазов, М.Б. Устоев «Дастури таълимӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот» (барои кори мустақилонаи донишҷӯён, Душанбе, 1992 қ I-II); М.Б. Устоев, Т.Р. Рӯзиев «Мавзӯъҳои корҳои санҷишӣ аз анатомияи одам» (1997), Б.ғ. ғафуров, М.Б. Устоев «Мавзӯъҳои корҳои санҷишӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот» (1998); М.Б. Устоев, ҳ.М. Сафаров, А.М. Собиров «Маълумотҳо оид ба физиологияи одам ва ҳайвонот» (2004); ҳ.М. Сафаров, М.Б. Устоев, Н.И. Ивазов «Машғулияти лабораторӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот» (2004), М.Б. Устоев, А.М. Собиров, Г.Н. Азимова «Маълумотҳо аз физиологияи одам ва ҳайвонот» ба забони русӣ (2007); М.Б. Устоев, А.М. Собиров, Д.М. Ахмедов «Истилоҳоти физиологӣ» (2010) ва ғайраҳоро интишор карданд. Бо кӯшишҳои зиеёди мудири кафедра профессор Устоев М.Б. дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Шӯрои илмии диссертатсионӣ оид ба дифоъи рисолаи номзадӣ ва докторӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот бо ихтисоси 03.03.01. ва зоология 03.02.04 таъсис ёфт. Дар Шӯрои мазкур бо роҳбарии профессор Устоев М.Б. зиёда аз 12-рисолаҳои илмӣ номзадӣ ва докторӣ аз он ҷумла Холбеков А.ҷ. (2011), Шоев М. (2012) Тошболтаева С.С. (2011) ва чандин нафарони дигар бо муваффақият рисолаи номзадии худро дифоъ намуданд. Кафедра дар давоми мавҷудияти худ зиёда аз 15 конференсияҳои илмӣ дар сатҳи ҷумҳуриявӣ, 5 конференсияи илмии умумииттифоқӣ, 8 конференсияи илмии байналмиллалӣ бахшида ба «50-солагиии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон», 60 ва 70 ва 80 – солагиии физиологи варзидаи ҷумҳурӣ, академик ҳабиб Муродович Сафаров ва 90 ва 100 солагии яке аз асосгузорони кафедра профессор Адҳам Шукурович Шукуров гузаронидааст.

Устодони кафедра ҷ.Б. Бурҳонов А.ҷ. Холбеков «Барномаҳо оид ба ситология биология инкишофи фардӣ» (1978); ҷ. Б. Бурҳонов «Биологияи инкишофи индивидуалӣ» (1992); Асосҳои ситология ва гистологияи умумӣ (китоби дарсӣ) (2010); ҷ.Б. Бурҳонов, А.ҷ. Холбеков Атлас аз асосҳои ситология ва гистологияи умумӣ, (2013); Атлас аз биологияи инкишофи фардӣ, (2014); Гистология (китоби дарсӣ), (2015) Морфология ва физиологияи хун, (2016), Дастури таълимӣ аз ситология ва гистологияи умумӣ, (2018). Н.И. Ивазов, М.Б. Устоев «Дастури таълимӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот» (барои кори мустақилонаи донишҷӯён, Душанбе, 1992 қ I-II); М.Б. Устоев, Т.Р. Рӯзиев «Мавзӯъҳои корҳои санҷишӣ аз анатомияи одам» (1997), Б.ғ. ғафуров, М.Б. Устоев «Мавзӯъҳои корҳои санҷишӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот» (1998); М.Б. Устоев, ҳ.М. Сафаров, А.М. Собиров «Маълумотҳо оид ба физиологияи одам ва ҳайвонот» (2004); ҳ.М. Сафаров, М.Б. Устоев, Н.И. Ивазов «Машғулияти лабораторӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот» (2004), М.Б. Устоев, А.М. Собиров, Г.Н. Азимова «Маълумотҳо аз физиологияи одам ва ҳайвонот» ба забони русӣ (2007); М.Б. Устоев, А.М. Собиров, Д.М. Ахмедов «Истилоҳоти физиологӣ» (2010) ва ғайраҳоро интишор карданд. Бо кӯшишҳои зиеёди мудири кафедра профессор Устоев М.Б. дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Шӯрои илмии диссертатсионӣ оид ба дифоъи рисолаи номзадӣ ва докторӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот бо ихтисоси 03.03.01. ва зоология 03.02.04 таъсис ёфт. Дар Шӯрои мазкур бо роҳбарии профессор Устоев М.Б. зиёда аз 12-рисолаҳои илмӣ номзадӣ ва докторӣ аз он ҷумла Холбеков А.ҷ. (2011), Шоев М. (2012) Тошболтаева С.С. (2011) ва чандин нафарони дигар бо муваффақият рисолаи номзадии худро дифоъ намуданд. Кафедра дар давоми мавҷудияти худ зиёда аз 15 конференсияҳои илмӣ дар сатҳи ҷумҳуриявӣ, 5 конференсияи илмии умумииттифоқӣ, 8 конференсияи илмии байналмиллалӣ бахшида ба «50-солагиии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон», 60 ва 70 ва 80 – солагиии физиологи варзидаи ҷумҳурӣ, академик ҳабиб Муродович Сафаров ва 90 ва 100 солагии яке аз асосгузорони кафедра профессор Адҳам Шукурович Шукуров гузаронидааст.

Чи хеле, ки маълум аст одам ва ҳайвонот ба таъсири муҳити атроф байни якдигар алоқаи зич доранд. Бинобар ин алоқаманди ва тағйирёбии организм аз таъсири ангезандаҳои гуногун, ки метавонанд ҳолати функсионалии майнаи сар ва организм бутунро тағйир диҳад.

Самти илмии кафедра ин «Омӯзиши олами ҳайвонот коркарди ба таври ратсионали истифодабарии табиати зинда» Мушкилоти илмӣ «Мутобиқшавӣ ва номутобиқшавӣ ба ҳама гуна шароитҳои гуногуни табиат ва махсусияти нигоҳдории гомеостаз».

Мавзуи илмӣ: Тағйироти морфофизиологии узвҳо ва системаҳои организми одам ва ҳайвонот ба таъсири омилҳои гуногун иқлими гарм ва кам оксигенӣ.

Дар кафедра мушкилотӣ экологӣ, физиологияи эволютсиони коркардшуда дурнамо ва инкишофи махсусияти морфофунксионалии ҳашарот дар шароитҳои гуногуни экологӣ ба роҳ монда шудааст.

Яке аз самти муҳими фаъолияти муайянкардани механизмҳои мутобиқшавии организм дар шароитҳои гуногуни табиат иштироки баъзе таркибиятҳои системаи марказии асаб ва таҳқиқӣ нақши омилҳои гуногуни дар раванди гаметогенези ҳашарот ва ба даст овардани насли тоза бо мақсади мубориза бурдан ба онҳо.

Кафедра дар навбати худ бо бисёр муассисаҳои илмии федератсияи Россия. Институти физиология ва биохимияи эволютсионӣ ба номи И.М.Сеченов ш. Санкт-Петербург, АИР. Институти физиологияи фаъолияти олии асаб ва нейрофизиологияи АИР ш. Москва. Институти физиологияи нормалии ба номи П.К. Анохин АНТР ш. Москва, Институти биологияи инкишоф ба номи Колтсови. ш. Москва Донишгоҳи давлатии ш. Москва. Донишгоҳи дустии халқҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон институти чорводории АИКТ. Институти гастоэнтрологияи АИТТ. Институти химияи АИТ. Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон, Донишгоҳи омӯзгорӣ Тоҷикистон, Донишгоҳи аграрӣ ва ғайраҳо робитаи илмӣ дорад.
Оиди натиҷаҳои корҳои илмии худ устодон ва донишҷуёни кафедра фаъолона дар конференсияҳо, симпозиумҳои Ҷумҳури ва байналмиллалӣ федератсияи Россия,
Молдава, Қирғизистон, Қазоқистон ва дигар Ҷумҳуриҳои ИДМ иштирок ва баромад намуданд.
Донишҷуёне, ки ба кафедра тақсим карда шудаанд бо маърӯзаҳои илмии худ дар конференсияи ҷумҳӯриявӣ баромад намуда бо ифтихорнома ва дигар туҳфаҳо сарфароз гардонида шудаанд.
Хатмкунандаҳои кафедра баъди ба итмом расонидани таҳсил дар- Озмоишгоҳҳои илмӣ таҳкиқотӣ
– озмоишгоҳҳои санитарию- эпидемиологӣ ва тиббӣ

– корхонаи коркарди ғизо
– соҳаи ҷангалпарварӣ
– омӯзгор дар муассисаҳои Олӣ, миёнаи махсус ва таҳсилоти умумӣ корва фаъолият мекунанд.
Маърӯзаҳое, ки дар конференсияҳои байналмиллалӣ муаррифи кардашудаанд. (дар 5 соли охир)

Рӯйхати кормандон

Устоев Мирзо Бобоҷонович, д.б.н., профессор;
Собиров Абдуҷалил Маҷидович, к.б.н., доцент;
Каримов Акобир Изатуллоевич, д.б.н., профессор;
Ахмедов Даврон Мирзоевич, к.б.н. ассистент;
Ғаюбов Раҷабалӣ Бобишоевич, к.б.н. ассистент;
Устоев Бехзод Раҳимҷонович, к.б.н. ассистент;
Алиева Марям Таҳировна, ассистент;
Ғозиева Пахтамоҳ Абдуҷалиловна, ассистент;
Мусоева Парвина Джурахоновна, к.б.н. доцент;
Сафарова Гулбаҳор Бобомуродовна ст. лаборант;
Холматова Тоҷиниссо Мустафоқуловна ст. лаборант;
Исмоилова Салима Ибрагимовна лаборант;
`


Устоев Мирзо Бобоҷонович
Дараҷаи илми: доктор илмҳои биология
Унвони илми: профессор
Вазифа: профессор
Телефон: 992 981-01-31-71
E-mail: ustoev1954@ mail.ru

Завқи илмӣ:

Физиологияи эволютсионӣ СМА, ФОА дар одам ва ҳайвонот ва омӯзиши муқоисавӣ.

Курсҳои омӯзиш:

«Физиологияи одам ва ҳайвонот» курси умуми лексия (64 ч. бакалавриат).
«Анатомияи нормалӣ» (96 ч. бакалавриат).
«Интихоби боби физиология» курси махсус (64 ч. бакалавриат).
«Физиологияи нормалӣ» (48 бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

1. Устоев М.Б., Собиров А.М, Азимова Г.Н.Справочник по физиологии человека и животных. Душанбе «Сино», 2007, 104 с.
2. Устоев М.Б. Тахири М. Справочник лабораторных и функциональных показателей здорового человека. Душанбе, 2008 26 с.
3.Устоев М.Б. Барномаи таълимӣ аз фанни физиологияи одам ва физиологияи варзиш. Душанбе-2009, 23 с.
4.Устоев М.Б. Барномаи таълимӣ аз фанни анатомия. Душанбе-2009 30с.
5.Устоев М.Б., Собиров А.М, Саидова С. Тестовые вопросы по физиологии человека и животных. Душанбе-2010, 70 с.
6.Устоев М.Б., Собиров А.М. Супоришҳои тестӣ аз физиологияи одам ва ҳайвонот. Душанбе-2010.
7.Устоев М.Б. Биология (анатомия ва физиологияи одам). Душанбе «Маориф ва фарҳанг», 2013, 234 с.
8. Устоев М.Б., Деҳқонова З.Б. «Физиологияи умуми ва варзиш» Душанбе, «Маориф ва фарҳанг» 2013 293с.
9. Устоев М.Б., Обидова М.Д. Лимбические и нейропептидные механизмы поведения Изд. «Ношир» Худжанд 2015, 157с.
10. Устоев М.Б., Холбегов М.Ё. Эколого-физиологические механизмы торпидности в сравнительном ряду позвоночных. Душанбе 2015, 199с.
11. Устоев М.Б., Устоев Б.Р. Функциональное изменение частоты дыхательных движений в период сдачи экзаменов у студентов при кредитной форме обучения. Матер.респуб. науч.-теорет. конф. проф-препод. состава и сотруд. ТНУ, посвя. «25-летию государственная независимости РТ, Душанбе, 2016- С.141
12. Устоев М.Б., Алиева М.Т., Устоев Б.Р.Изучение вегетативных показателей студентов в зависимости от формы обучения. Матер. V-го съезд физио. СНГ и V-го съезд биохим. Россия (Сочи- Дагомыс, Россия 4-8 октября 2016- С. 204
13. Устоев М.Б., Алиева М.Т. Изменение вегетативных показателей психоэмоционального стресса у студентов при традиционной форме обучения изменение вегетативных показателей психоэмоционального стресса у студентов при традиционной форме обучения. Мате. респуб. науч.-теорет. конф . проф-препод. состава и сотруд. ТНУ, посвя. «25-летию государственная независимости РТ, Душанбе, 2016- С.137
14. Устоев М.Б., Обидова М.Д., С.С. Саидова Роль лимбического мозга в поведении рептилий в зависимости от сезона года. Матер. V-го съезд физио. СНГ и V-го съезд биохим. Россия (Сочи- Дагомыс, Россия 4-8 октября 2016- С.150


Собиров Абдуҷалил Маҷидович,
Дараҷаи илмӣ: номзади илмҳои биология
Унвони илмӣ: дотсент
Вазифа: дотсенти кафедраи физиологияи одам ва ҳайвонот
Телефон: 919 83 55 68
E-mail:sobirov 1947 @ mail.ru.

Завқи илмӣ:

Физиологияи рафтор, физиологияи хоб ва хобинӣ

Курсҳои омӯзиш:

Физиологияи мутобиқшавӣ (64 ч. бакалавриат).
Нейрофизиология (96 ч. бакалавриат).
Физиологияи системаи функсионалӣ (64 ч. бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

1. Собиров А.М., Устоев М.Б., Саидова С.С. Физиологическая экологическая характеристика процессов высшей нервной деятельности и эстивацииу степной черепахи (Testudohorsfieldi) /Вестник Таджикского национального университета (научный журнал)/ Душанбе – Сино 2010. №3 (59). С.234-237.
2. Собиров А.М., Устоев М.Б. Изменение содержания белков и белковых фракций в крови крупного рогатого скота при повышенном содержании фтора. /Вестник Таджикского национального университета (научный журнал) Душанбе – Сино. 2010. С.279-280.
3. Собиров А.М., Устоев М.Б. Принцип перемещении функций мозга в восходящем ряд позвоночных (Сравнительное изучение). /Вестник Тадж.-го нац.-го ун-та (научный журнал) (Спец выпуск посвящен году образования и технических знаний) Душанбе – Сино. 2010. С.89-98.
4. Собиров А.М., Устоев М.Б., Иноятова М.А., Ғаюбов Р.Б. Роль нейропептида вазопрессина в регуляции высщей нервной деятельности тушканчиков Северцова. /Матер. Научн.-теор. конф. проф. преп. состава и студентов, посвящ. году образования и технических знаний. Душанбе -2010. С.235-236.
5. Собиров А.М., Устоев М.Б. «Роль гиппокампа в формирование стресс – синдрома» Проблемы физиология, адаптации и здоровья человека. В материалах республиканской научно-теоретической конференции с международном участием. Сино – 2012. С. 14-15.
6. Собиров А.М., Устоев М.Б. Дерморфин и поведение (монография) Душанбе, «Сино» 1997. -2 издание187с.
7. Собиров А.М., Устоев М.Б. Справочник по физиологии человека и животных (учебно методическое пособие). Душанбе – 2007. 104с. Стратегия адаптивного поведения у животных. Изд-во «Сино» Душанбе 2000. 92с.
8. Собиров А.М., Устоев М.Б. Справочник по физиологии человека и животных (учебно методическое пособие вторая издания). ТНУ, Душанбе 2013,104.с.
9. Собиров А.М., Устоев М.Б. Примерные учебные программы сборник по специальности физиология человека и животных Душанбе 2014,130.с.


Каримов Акобир Изатуллоевич
Дараҷаи илмӣ: доктори илмҳои биология
Унвони илмӣ: профессор
Вазифа: декани факултети биология
Телефон: 919-41-64-72
E-mail: karimov.akobir@inbox.ru

Завқи илмӣ:

Ба таври Қиёсӣ омӯзиши таъсири нитратҳо ва пестистидҳо дар раванди морфофунксионалии организми ҳайвонот.

Курсҳои омӯзишӣ:

Физиологияи ғизо курси умуми лексия (32 ч. бакалаврият)
Физиологияи сину солӣ курси умуми лексия (32 ч. бакалаврият)
Методикаи таълими биология курси умуми лексия (32 ч. бакалаврият)
Бехатарии фаъолияти ҳаёт курси умуми лексия (32 ч. бакалаврият)

Интишороти интихобӣ:

1. Каримов А.И. Изменения активности ферментов сыворотки крови и ткани печени крыс в онтогенезе и при хроническом воздействии нитратов. / М.Б Устоев М.Б. //Научные труды II съезда физиологов СНГ.- Кишинэу, 2008. -С.262.
2. Каримов А.И. Влияния нитратов на организм человека и животных. / Т.А.Иргашев /(обзор). – Душанбе, «Нодир», – 2009. 58с.
3. Каримов А.И. Нитрат и болезни людей. Доклад в апрелский конфренция на кафедра физиология человека и животных. Душанбе, 2011
4. Каримов А.И. Накопления нитратов в живом организме и его экологические проблемы. Республиканской научной конференции . Душанбе, 2012,-С.151-152
5. Каримов А.И. Изменение углеводов в ткани печени у белых крыс с хронической нитратной интоксикацией. Респ. науч. конф. Душанбе 2012. С-26-27
6. Каримов. А.И. Устоев М.Б. Физиологические и биохимические особенности влияния нитратов на организм животных. Монография. Душанбе, 2013.-С.1-63
7.Каримов А. И. Влияние нитрата аммония на концентрацию метгемоглобина в крови белых крыс. Вестн. Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2013, № 1/1 (102). -С.193-195.
8. Каримов А. И. Храническая нитратная интоксикация и её действие на организм животных. Вестн. Педагог. ун-та.- Душанбе, 2013, № 5 (54). -С.208-212.
9. Каримов А.И. Храническая нитратная интоксикация и её влияние на биохимические показатели печени и сыворотки крови животных. Известия Оренбурского государственного аграрного университета. №6 (56). – Оренбург, 2015. – 28-36 с.ISSN 2073-0853.
10. Каримов А.И. Нитратная интоксикация и её влияние на содержание липидов в ткани печени и сыворотки крови в онтогенезе. Меж. кауч. конф. Душанбе 2015,С.170-174.
11. Каримов А.И. Метабализм аминокислот и активность фермента щелочной фосфатазы при нитратной интоксикации животных. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2015, № 1/5. (188). -С.164-167 . ISSN 2413-452X.
12. Каримов А.И., Иргашев Т.А. Влияние хронического воздействия нитрата на активность ферментов 5′-нуклеотидазы и щелочной фосфатазы сыворотке крови и ткани печени крыс. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2016, №1/1 .(192). – С. 292-295. ISSN 2413-452X.
13. Каримов А.И. Хроническое воздействие различных доз азотосодержащих соединений на гематологические показатели животных. Известия Оренбурского государственного аграрного университета. №3 (59). – Оренбург, 2016. –216 -218 с.ISSN 2073-0853.
14. Каримов А.И., Иргашев Т.А. Влияние нитратной интоксикации на содержание белков и аминокислот лёгочной ткани и сыворотки крови крыс. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2016, №1/3.(200).- С.245- 247. ISSN 2413-452X.
15. Каримов А.И., Иргашев Т.А. Биохимический состав крови, мочи и выделительная функция почек у белых крыс с нитратной интоксикацией. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2016, №1/3.(200).- С.278- 282. ISSN 2413-452X.
16. Каримов А.И., Рахматзода Н.Р. Лечебная эффективность перепарата лаксубтил в форме таблеток. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2016, №1/3(200).- С.255- 258. ISSN 2413-452X.
17. Каримов А.И., Иргашев Т.А. Хроническое воздействия различных доз азотсодержащих соединений на гематологические показатели белых крыс. Известия Оренбурского государственного аграрного университета. №3 (59). – Оренбург, 2016. – 111- 113 с.ISSN 2073-0853.
18. Каримов А.И. Физиолого-биохимические нарушения функционального состояния печени у белых крыс с нитратовой интоксикацией. Респуб. конф. кафедра биохимия «Достижения современной биохимии: теоретические и прикладные аспекты» Душанбе. 2016. -41-44 с.


Ахмедов Даврон Мирзоевич
Дараҷаи илмӣ: номзади илмҳои биология
Унвони илмӣ:
Вазифа: ассистенти кафедраи физиологияи одам ва ҳайвонот
Телефон: 93-140-66-99
E-mail:

Завқи илмӣ:

Физиологияи ширхурон, таъсири омилҳои экологӣ

Курсҳои омӯзишӣ:

 Анатомия, морфология, физиологияи эволютсионии СМА курси умуми лексия (64 ч. бакалавриат).
 Экологияи токсикологӣ курси умуми лекия (32 ч. бакалавриат).
 Экологияи эпидемиологӣ курси умуми лекия (32 ч. бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

1. Ахмедов Д.М., Иргашев Т.А. Влияние генотипа на качественные показатели шкур бычков черно-пестрой породы и её голштинизированных помесей //Вестник Таджикского национального университета (научный журнал) /Серия естественных наук. Душанбе: Сино. 2014. №1/1(126). С.158-161.
2. Ахмедов Д.М., Иргашев Т.А. Динамика морфофизиологических показателей бычков таджикского типа чёрно-пестрой породы/ //Теоретический и научно-практический журнал «Кишоварз» (Земледелец), Душанбе. 2014.№ 4(64). С. 12-14.
3. Иргашев Т.А. В.И.Косилов, Б.К. Шабунова, Д.М. Ахмедов Клинические и гематологические показатели черно-пестрого скота разных генотипов и яков в горных условиях Таджикистана/ //Известия Оренбургского государственного аграрного университета. 2015. № 1(51). С.112-115.
4. Д.М.Ахмедов, Т.А. Иргашев, В.И.Косилов Морфологические и биохимические показатели крови бычков разных генотипов/ // Известия Оренбургского государственного аграрного университета. 2016. №4 (60). С. 2019-221.
5. Т.А. Иргашев, В.И. Косилов, Д.М. Ахмедов Особенности газообмена и теплопродукции у бычков разных генотипов в условиях долинной зоны Таджикистана/ Т //Известия Оренбургского государственного аграрного университета. №2(58). – Оренбург, 2016. – С. 159-160.
6. Ахмедов Д.М. Т.А. Иргашев, В.И. Косилов Особенности роста и развития молодняка основных пород скота Таджикистана //Вестник мясного скотоводства. Оренбург, 2016. №3(95). С.138-144.


SONY DSC

Ғаюбов Радҷабали Бобишоевич
Дараҷаи илмӣ: номзади илмҳои биология
Унвони илмӣ: –
Вазифа: муаллими калон
Телефон: 992 93-588-49-48
E-mail: gayubov82 @mail.ru

Завқи илмӣ:

Физиологияи СМА ва ФОА –и ҳайвонот ва омӯзиши онҳо дар дарки фазо.

Курсҳои омӯзишӣ:

«Анатомия, физиология ва эволютсияи СМА» курси умуми лексия (48 ч. бакалавриат).
«Физиологияи одам ва ҳайвонот» курси умуми лексия (64 ч. бакалавриат).
«Физиологияи фаъолияти олии асаб» (96 ч. бакалавриат).
«Физиологияи қиёсӣ» курси махсус (96 ч. бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

1. Гаюбов Р.Б. Роль зрительных и слуховых анализаторов в пространственных рефлексов у тушканчиков Северцова. Программа Республиканской научно-теоретической конференции профессорского преподавательского состава ТНУ, посвященной «700-летию Мир Сайида Али Хамадони», «Году самьи» и «Вода для жизни» 2005-2015 годы 2015. С.125-126.
2. Гаюбов Р.Б., Устоев М.Б. Физиологическое изучение формирования условных пространственных рефлексов и роль некоторых анализаторов в его осуществлении у тушканчиков Северцова. Вестник ТНУ Душанбе «Сино» 2015 1/1(156) С.168-172
3. Устоев М.Б., Гаюбов Р.Б. Изучение пространственного анализа после разрушения гиппокампа и поясной извилины у тушканчиков Северцова Вестник ТНУ Душанбе «Сино» 2015 1/2(160) С.191-194
4. Гаюбов Р.Б. Роль стресса в регуляции функции гиппокампа у тушканчиков Северцова. Матер.респуб. науч.-теорет. конф . проф-препод. состава и сотруд. ТНУ, посвя. «25-летию государственная независимости РТ, Душанбе, 2016- С.143
5. Гаюбов Р.Б., Устоев М.Б. Роль амигдалы в формировании положительных и отрицательных условных рефлексов у тушканчиков Северцова. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, «Сино» 2016, № 1/2 (196). – С.210-215. ISSN 2413-452X.
6. Устоев М.Б., Гаюбов Р.Б. Изменение функции полей СА1 и СА3 дорсального гиппокампа под действием звукогого стресса у тушканчиков Северцова. Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, «Сино» 2016, № 1/1 (192). – С.262-266. ISSN 2413-452X.


SONY DSC

Устоев Бехзод Рахимҷонович
Дараҷаи илмӣ: номзади илмҳои биология
Унвони илмӣ:
Вазифа: ассистент
Телефон: 992 92747-69-70
E-mail: ustoev2016@ mail.ru

Завқи илмӣ:

Физиологияи СМА ва системаи вегетативии асаб ва батаври қиёси омӯзиши одам ва ҳайвонот.

Курси омузишӣ:

«Физиологияи экологии одам ва ҳайвонот» курси умуми лексия (64 c. бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

1. Устоев Б.Р., Устоев М.Б. Изменение частоты дыхательных движений у студентов в зависимости от формы обучения/ Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2016, №1/2. (196). – С.182-186. ISSN 2413-452X.
2. Устоев Б.Р., Устоев М.Б., Алиева М.Т. Изменение частоты сердечно – сосудистой системы у студентов в процессе обучения в вузе/ Вестн.Тадж.нац. ун-та. – Естеств. науки. -Душанбе, 2016, № 1/2. (196). – С.273-278. ISSN 2413-452X.
3. Устоев Б.Р., Холбегов М.Ё. Адаптация студентов первокурсников к условиям обучения в ТГМУ имени Абуали ибни Сино/ Тринадцатая международная научная конференция «образование через всю жизнь: непрерывное образование в интересах устойчивого развития» Россия, Санкт- Петербург, 29-31 мая 2015.С. 491-494
4. Устоев Б.Р., Устоев М.Б. Изучение вегетативных показателей студентов в зависимости от формы обучения/ Матер. V-го съезд физио. СНГ и V-го съезд биохим. Россия (Сочи- Дагомыс, Россия 4-8 октября 2016. С. 204
5. Устоев Б.Р., Холбегов М.Ё. Функциональная особенность сердечно-сосудистой и дыхательной систему студентов при физической нагрузке /Годичной научно- практической конференции с международным участием. ТГМУ им. Абуали ибни Сино Душанбе – 2016 г. с. 564-568
6. Устоев Б.Р. Психоэмоциональная адаптации студентов к условиям обучения в вузе/ Научно – практическая конференция молодых учёных и студентов ТГМУ им. Абуали ибни Сино с международным участием посвящённая 25- летию государственной независимости Республики Таджикистан «МЕДИЦИНСКАЯ НАУКА: ДОСТИЖЕНИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ» сборник материалов конференции (Душанбе -29-04-2016. С. 443
7. Устоев Б.Р., Холбегов М.Ё. Адаптационный период студентов – первокурсников к условиям обучения в ТГМУ имени Абуали Ибни Сино/ Вклад медицинской науки в оздоровление семьи. Материалы 63-ей годичной научно- практической конференции с международным участием. Душанбе 20- ноября 2015 г. С. 84-85
8. Устоев Б.Р.,Холбегов М.Ё. Эмоциональное напряжение у студентов разной формы обучения/научно – практическая молодых учёных и студентов ТГМУ им. Абуали ибни Сино с международным участием Душанбе 24-04-2015. С. 316-317


Мусоева Парвина Ҷурахоновна
Дараҷаи илмӣ: номзади илмҳои биология
Унвони илмӣ: дотсент
Вазифа: мудири кафедра
Телефон: 938.79.79.60
E-mail: musoeva_p @mail.ru

Завқи илмӣ:

Физиологияи муқоисавӣ ФОА дар одам ва ҳайвонот

Курси омузишӣ:

«Анатомияи нормалӣ» (96 c. бакалавриат).
«Интихоби» (64 c. бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

  1. – М. Мусоева П.Дж. Участие гиппокампа в условно-рефлекторной деятельности ящериц в различных физиологических состояниях /М.Б. Устоев, П.Дж. Мусоева // ISSN 2074-1847. Вестник Таджикский национальный университет. – Душанбе. «СИНО» – 2012. – №1/1(77). – С. 214-217.
  2. – М. Мусоева П.Дж. Роль дорсальной коры переднего мозга в условно –рефлекторной деятельности и пространственном анализе ящериц (Ophisaurus Apodus L.) / П.Дж. Мусоева, М.Б. Устоев // журнал Кишоварз (Земледелец). –Душанбе. – 2012. – № 2 (54). – С. 33-34.
  3. – М. Мусоева П.Дж. Роль медиодорсальной коры переднего мозга в осуществлении сложных форм поведения у ящериц / П.Дж. Мусоева, М.Б. Устоев // ISSN 2074 – 1847. Вестник Таджикского национального университета – Душанбе. «СИНО» – 2012. -№ 1\2 (81). – С. 178-182.
  4. – М. Мусоева П.Дж. Влияние температуры окружающей среды на физиологические функции мозга животных / П.Дж. Мусоева, М.Б. Устоев // ISSN 22 -5408. Вестник педагогического университета – Душанбе. – 2013. – №5 (54). – С. 176-183.
  5. – М. Мусоева П.Дж. Роль медиодорсальной коры переднего мозга в осуществлении сложных форм поведения у рептилий / П.Дж. Мусоева, М.Б. Устоев // ISSN 2074-1847. Вестник Таджикского национального университета. – Душанбе. «СИНО» – 2013. – № 1/2 (106). – С. 190-194.
  6. – М. Мусоева П.Дж. Изучение функции общей (новой) коры и ее влияние на поведение ящериц. /М.Б. Устоев, П.Дж. Мусоева// ISSN 2074-1847. Вестник Таджикского национального университета. Душанбе. «СИНО» – 2015. – №1/1 (156). – С.149-153.
  7. – М. Мусоева П.Дж. Функциональная характеристика медиодорсальной (новой) коры у черепахи. /М.Б. Устоев, П.Дж. Мусоева// ISSN 2074 – 1847. Вестник Таджикского национального университета. Душанбе. – «СИНО» – 2015. – С. 190 – 194.

Алиева Майрам Тоҳировна
Дараҷаи илмӣ: –
Унвони илмӣ: –
Вазифа: ассистент
Телефон: 992 918877796
E-mail: mairam.al@ mail.ru

Завқи илмӣ:

Физиологияи ФОА вегетативӣ ва периферӣ системаи асаб ва муқоисавии дар одам ва ҳайвонот

Курси омузишӣ:

«Анатомияи нормалӣ» (96 c. бакалавриат).
«Интихобӣ» (64 c. бакалавриат).

Интишороти интихобӣ:

  1. Алиева М.Т., Устоев М.Б. Сравнительно – физиологическое изучение изменений функций эмоционального напряжения у студентов в зависимости от формы обучения. Вестник ТНУ, 2016 №1/2 (196). Стр. 225-228.
  2. Алиева М.Т., Устоев М.Б. Изучение вегетативных показателей студентов в зависимости от формы обучения/ Матер. V-го съезд физио. СНГ и V-го съезд биохим. Россия (Сочи- Дагомыс, Россия 4-8 октября 2016. С. 204
  3. Алиева М.Т, Устоев М.Б. Исследование функций центральной нервной системы и вегетативных показателей у студентов в зависимости от формы обучения. Вестник ТНУ, 2015 №1/4 (168). Стр. 134-138.